De Amerikaanse minister van financiën Timothy Geithner voorspelt een totale catastrofe als het net aangetreden Congres de limiet op de staatsschuld niet optrekt. De overheid kan op 31 maart het huidige staatsschuldplafond van $ 14.300 mrd bereiken.

Wordt het maximum niet opgetrokken, dan stevenen de VS af op wanbetaling van alle betalingsverplichtingen. Er is dan geen geld in kas om schulden af te lossen of uitkeringen te verstrekken en herfinanciering is niet mogelijk.

‘Een wanbetaling zou een enorme, langdurige belasting zijn voor alle burgers en bedrijven en zou leiden tot het verlies van miljoenen banen’, aldus Geithner donderdag in een brief aan het Congres. ‘Zelfs een korte of beperkte wanbetaling zou catastrofale economische consequenties hebben die tientallen jaren aanhouden. Het is noodzakelijk dat het Congres voor eind maart handelt.’

Meerderheid Republikeinen
In het Huis van Afgevaardigden hebben de Republikeinen nu de meerderheid. Vooral de rechterflank van de partij heeft felle kritiek op de overheidsuitgaven. Zij dreigen het plafond niet te verhogen als de regering van president Barack Obama niet gaat bezuinigen. Woensdag is al besloten dat apart over een hoger plafond gestemd wordt. Dat wordt niet automatisch verhoogd met de begrotingsbehandeling dit voorjaar. Dat maakt de uitkomst onzekerder.

Volgens Geithner – die de brief stuurde in antwoord op vragen over de staatsschuld en het raken van de ‘debt ceiling’ – is de staatsschuld nu $ 13.950 mrd. Er is nog $ 335 mrd te lenen voordat het maximum bereikt is. Vanwege onzekerheid over de belastingbaten is niet exact te bepalen wanneer de limiet bereikt wordt, maar dit zal tussen 31 maart en 16 mei zijn.

Noodmaatregelen
De enige noodmaatregelen die Geithner dan heeft, is enkele geldmarktfondsen voor de pensioenuitkeringen van federale werknemers niet te herbeleggen, maar leeg te trekken. Ook kan een fonds voor wisselkoersingrepen uitgeput worden. Die ingrepen bieden enkele weken respijt. Daarna zegt Geithner geen opties te hebben.

‘De VS zouden dan beginnen te wanbetalen op hun verplichtingen’, stelt Geithner. ‘Federale schulden worden niet afgelost, wat catastrofale schade veroorzaakt. Potentieel veel schadelijker dan de crisis van 2008-2009.’ Hij schetst een totale implosie. Volgens Geithner schiet de rente op staatsobligaties omhoog, waardoor de leenkosten voor alle sectoren scherp stijgen. ‘Aandelenkoersen en huizenprijzen dalen en pensioenen verdampen. Er ontstaat een grote economische onzekerheid. Uitgaven en investeringen vallen terug, banen gaan verloren en vele bedrijven vallen om.’

Begrotingstekort halveren
Verder wijst hij er op dat Amerikaanse staatsobligaties de status van ‘veilige haven’ verliezen en de dollar zijn dominante rol als reservemunt inlevert. Dat leidt tot verdere rentestijgingen en zet een rem op buitenlandse investeringen.

Geithner wijst er op dat de regering het begrotingstekort van ruim 9% de komende jaren zal halveren. Hij benadrukt dat president Obama met beide partijen wil werken om de begroting te stabiliseren.

De afgevaardigden zullen ‘tot het laatste moment’ wachten met de verhoging van het plafond, zegt hoofdeconoom Stephen Stanley van Pierpont Securities tegen persbureau Bloomberg. Hij voorspelt dat de Republikeinen eerst concessies eisen van de Democratische meerderheid in de Senaat en van het Witte Huis. ‘Normaal gesproken is de verhoging niet meer dan een pijnlijke stemming, maar nu wordt die verbonden aan substantiële begrotingswijzigingen.’