Het Vastgoedfraudeproces gaat donderdag inhoudelijk van start. Er zijn 46 zittingsdagen gepland. Het onderzoek naar de fraude was het grootste ooit in Nederland.

Het strafrechtelijk onderzoek naar fraude met de verkoop en ontwikkeling van vastgoed rond Philips Pensioenfonds en Bouwfonds is ‘de grootste zaak uit de geschiedenis van de Fiod-ECD’.

De zaak kostte de opsporingsdienst 270.000 manuren. Dat zei officier van justitie Thomas Bosch gisteren. De inhoudelijke behandeling van de zaak begint vandaag bij de rechtbank Haarlem.

De precieze kosten van het onderzoek zijn niet bekendgemaakt. Het Openbaar Ministerie (OM) heeft zelf geen manuren geteld. Op de zaak zitten drie officieren en drie parketsecretarissen.

Weggesluisd
Inkomsten zijn er ook. In totaal incasseerde het OM €10,5 mln aan boetes. Daarnaast vloeide €12,5 mln ‘vervolgprofijt’ van vastgoedman Harry Hilders richting de staatskas. Dit is winst op crimineel verkregen vermogen die de gedupeerden niet konden opeisen.

Bouwfonds en Philips Pensioenfonds wisten minstens €100 mln wel terug te halen bij verdachten, onder wie Jan van V., de beweerde leider van de criminele organisatie, Hilders en projectontwikkelaar Trimp & van Tartwijk.

Het OM vermoedt dat ruim €200 mln is weggesluisd door onder meer het veertiental dat nu terechtstaat. Het onderzoek startte volgens het OM in 2006 na een signaal van een ‘wakkere’ belastinginspecteur. De corruptie was ‘dermate complex’ dat ‘niet-alledaagse opsporingsmethoden’ zijn ingezet, zoals het opnemen van vertrouwelijke communicatie.

Geheime sessies
Daarmee wordt gedoeld op een reeks afluister- en geheimefotosessies in en rondom het Mövenpick-hotel in Den Bosch. Hier kwamen verdachten dubieuze transacties voorbereiden. Ook werden volgens het OM afspraken gemaakt over de verdeling van smeergeld.

De omvang van de zaak blijkt ook uit het aantal telefoontaps. In totaal zijn 70.000 telefoongesprekken afgetapt waarvan slechts een kleine honderd worden gebruikt. Justitie had op een zeker moment 50 natuurlijke personen en 75 bedrijven in het vizier als verdachte.

De grootste inzet was in aanloop naar de ‘actiedag’ op 13 november 2007. Toen waren dertig officieren en 600 opsporingsambtenaren op de been. In totaal zijn doorzoekingen geweest op 67 plekken.

Hoger beroep
In het Beheersverslag over 2009 meldt de Belastingdienst dat de Fiod bij de bestrijding van de vastgoedfraude ‘goede resultaten boekte’. Eind 2009 kregen twee bekennende projectontwikkelaars zestien maanden cel vanwege witwassen, valsheid in geschrifte en deelname aan een criminele organisatie. Hun hoger beroep loopt.

Rabo Vastgoedgroep (voorheen Bouwfonds), Philips en mediamagnaat Joop van den Ende lieten ook eigen onderzoeken verrichten. Rabo huurde forensisch accountants van PwC en advocatenkantoor Loyens & Loeff in. Dat kostte zeker €20 mln. Deloitte en advocaten van De Brauw deden voor een onbekend bedrag onderzoek voor Philips Pensioenfonds.