Tot nu toe moest iedereen proberen zelf maar chocola zien te maken van de verzameling jaarlijkse pensioenoverzichten die de pensioenfondsen versturen. Wie in zijn carrière meerdere werkgevers heeft gehad en precies wil weten hoe zijn oudedagsvoorziening geregeld was, moet alle overzichten zelf bij elkaar optellen om een compleet beeld te krijgen. „En dat blijken mensen gewoon niet te doen”, zegt een woordvoerder van de Stichting Pensioenregister, die de site beheert.
Voor toegang tot het persoonlijke overzicht is een zogenoemde DigiD nodig. Zo is ook de privacy gewaarborgd. De website haalt de pensioengegevens op vanuit alle pensioenfondsen en stelt zo het persoonlijk overzicht samen. Na uitloggen worden de gegevens niet bewaard. De stichting verwacht dat de site een ’eye-opener’ zal zijn voor mensen.
Schrikreactie
Pensioendeskundige Theo Gommer (Akkermans en Partners) verwacht een schrikreactie. „Ik denk dat mensen zich het apelazerus zullen schrikken als ze hun werkelijke pensioen zien. Want dan blijkt dat het heel wat anders is dan wat ze verwachten. Maar als ze over die eerste schrik heen zijn, hoop ik dat ze zich zullen realiseren dat ze er zelf iets aan moeten doen en zich niet meer kunnen verschuilen achter het niet weten of dat het zo ingewikkeld is.”
Later deze maand presenteren de pensioenfondsen hun nieuwe dekkingsgraden en het verloop van hun herstel. Verwacht wordt dat de meeste grote pensioenfondsen, dankzij een gestegen rente, weer op de goede weg terug zijn om hun dekkingsgraden te herstellen. Daardoor lijkt het op grote schaal afstempelen van pensioenen te kunnen worden afgewend.
Ondertussen zijn de sociale partners – werkgevers en vakbonden – bezig om nieuwe pensioencontracten te ontwerpen. Daardoor zullen de pensioenen in de toekomst later ingaan en meer afhankelijk worden van de ontwikkelingen op de beurzen. Het is de bedoeling dat ook reeds opgebouwde pensioenrechten onder die meer onzekere regelingen komen te vallen. Maar omdat die nieuwe contracten nog niet zijn afgerond, houdt het nieuwe online-overzicht hier nog geen rekening mee.

Steeds duidelijker wordt dat de waarschuwingen van minister Donner terecht gegeven zijn. Op 10 september kwam het bericht naar buiten dat ook de dekkingsgraad van een aantal grote fondsen sterk is gedaald, soms zelfs tot onder de 90 procent.

Tot voor kort hebben de fondsen hun problemen – wat zeg ik: hún problemen; het zijn de problemen van de huidige en toekomstige gepensioneerden! – toegedekt.

Dat kan nu niet langer.

Wat hebben die fondsen intussen gedaan? Diezelfde 10e september zetten zij een advertentie in de krant. En wat voor één. Een knullige tekst, onder het niveau zelfs van Jip en Janneke-taal.

Hilarisch is het dat diezelfde dag oud-topman Frijns, van ons grootste pensioenfonds ABP, de fondsbesturen toespreekt over hun ‘volstrekt verkeerde communicatiestrategie. Ze blijven zich paternalistisch opstellen’. Hardhandiger kan het niet worden geformuleerd.

En het medicijn dat de fondsen voorstellen om uit hun misère te komen: knutselen aan de rente, noemt Frijns opportunistisch. In ieder geval is dat als dé oplossing al te gemakkelijk. De Nederlandsche Bank zegt het zo: een riskante strategie.

Aan de advertentie maak ik hier nog een paar woorden vuil. U en jij door elkaar. Geen land ter wereld heeft zo veel gespaard voor pensioen als wij. Wij? U zullen ze bedoelen. U kunt zeker zijn van een pensioen. Een pensioen? Dat zegt toch niets. De verliezen op de beurzen zijn weggewerkt door onze goede rendementen in 2009 en 2010. Onze rendementen? Toch de rendementen van de bedrijven waarvan de fondsen aandelen in bezit hebben?

Een ongeloofwaardige hutspot. En dan ook nog de aangesloten bezorgde Nederlanders vragen om te bellen of een website te gaan bezoeken. ‘Op www.samenstajijsterk.nl kunt u bovendien zien waarom je een pensioen beter samen regelt’, schrijven de grote fondsen in hun kleutertekst. Wat is dat voor prutswerk!

Het is zoals professor Frijns zegt in zijn interview: ‘Ze moeten geen sprookjes verkopen.’

De waarheid is dat de fondsen de onbetaalde rekening niet naar de toekomst – dus naar de jongeren die deze niet zullen willen betalen – mogen doorschuiven. Dat betekent dat, tenzij er een wonder gebeurt, sommige fondsen al in 2011, andere een jaar later, op de pensioenen zullen moeten gaan korten.
Door Hans Wiegel